خانم بقراط! تفاوت شما با سرکوب گران چیست؟

خانمِ الهه یِ  بقراط، ایرانی ِساکن ِآلمان، اخیرا در مقاله ای تحت عنوان «من به هر اندیشه ای احترام نمی گذارم!» این را خاطر نشان کرده اند که  «من به فاشیسم و به بنیاد گرایی از هر نوع که باشد، از جمله اسلامی، احترام نمی گذارم. من به چپ و راست افراطی، به اندیشه ی کمونیستی که هنگامی که به سرکوب اندیشه ی ِ دیگران   می پردازد ….» احترام نمی گذارم. ایشان در ابتدای مطلب خویش این را اشاره می کنند که از همان ابتدا که ایرانیان از راه ترجمه با مفاهیم جدید آشنا شدند «خطر دفرمه شدن و تحریف مفاهیم انتقالی» وجود داشت.  نکته  یِ  مهم اما این است که به نظر می رسد که ایشان که دسترسی مستقیم به این مفاهیم مدرن دارند دچار سوء برداشت هستند.

جان مایه ی ِسخن ِ ایشان این است که به همه ی ِ افکار نمی توان احترام گذاشت. ولی مهمترین نکته این است که اگر ما قرار نیست به همه ی ِ اندیشه ها احترام بگذاریم، باید با آن اندیشه ها چه کنیم. ایشان معتقد است که باید با آن اندیشه ها مبارزه کرد. آن گاه به درستی اشاره می کنند که این مبارزه نه با «حذف که با توضیح و روشنگری بی امان باید صورت گیرد». علی رغم بیان این نکته یِ  صحیح به نظر می رسد که ایشان همچنان در فهم مفهوم «احترام به اندیشه ی ِ دیگران» دچار سوء فهم هستند. خانم ِبقراط داستان ِ مجری یکی از تلویزیون های آلمان را نقل می کند که در رفتاری تحقیر آمیز و تبعیض آمیز با نماینده یِ  پارلمانِ آلمان از حزب های راست افراطی میکروفن را از او می گیرد و به او اجازه نمی دهد که سخنش را تمام کند. خانم بقراط می نویسد «به نظر من این روش درست و پسندیده است.»

خانم بقراط برای ما باید روشن و واضح بگویند که اگر می خواهند مثلا به اندیشه های بنیادگرایان دینی احترام نگذارند چه می خواهند بکنند. آیا می خواهند به آنها توهین کنند. فکر می کنند که  باید آنها را کشت، باید آنها را سانسور کرد، و یا باید همه را زندانی کرد؟ چرا آنها نباید از امکانات یک دولت دموکراتیک برایِ بیانِ اندیشه های ِخویش برخوردار باشند؟ شما باید به آنها این اجازه را بدهید که عقاید خودشان را بیان کنند و آن گاه شما دست به نقد آنها بزنید. آن گاه شما بیایید و نشان دهید که سخنانِ شما، به عبارتی برهان شما، حقانیت بیشتری دارد. همه باید اجازه ی ِ بیان ِ اندیشه های ِ خویش را داشته باشند از هر جنسی که باشد و این فضای آزاد است که عیار اندیشه ها را مشخص می کند و نه شخص من و شما. به شعور مردمان احترام بگذاریم و اجازه ی ِ انتخاب را به آنها بدهیم.

خانم بقراط باید توجه کنند که «احترام  به اندیشه ی ِ دیگران» به معنای «پذیرش» اندیشه های ایشان نیست. در واقع respect با accept متفاوت است. ما می توانیم به دیگران احترام بگذاریم که اندیشه هایشان را بیان کنند ولی به هیچ روی پذیرش آنها برگُرده یِ ما نیست. شاید بتوان این گونه گفت که احترام در «احترام به اندیشه ی دیگران» بیشتر احترامِ به انسانِ بیان کننده یِ آن اندیشه هاست، که به عنوانِ یک انسان اجازه دارد که اندیشه های ِ خویش را بیان کند.